Gwiazdy podwójne

Gwiazdy podwójne

Witam na stronie poświęconej amatorskim obserwacjom gwiazd podwójnych. Starałem się umieścić tutaj te informacje, które uważam za przydatne i te, które przydają mi się podczas moich obserwacji.

Trochę historii

Gwiazda, którą po raz pierwszy zidentyfikowano jako układ podwójny, znajduje się w południowej części nieba w gwiazdozbiorze Strzelca (Sagittarius). Jest to mało znana para gwiazd v1 i v2 Sagittari, które zostały opisane jako układ podwójny przez astronoma Klaudiusza Ptolemeusza (1)około roku 140.

Pierwszą, odkrytą przez lunetę gwiazdą podwójną był Mizar(2), ζ UMa Ursa Major(3). Odkrycia tego dokonał Riccioli, około r. 1650. Do dzisiaj jest najsłynniejszą taką parą. (W rzeczywistości jest to układ 6-krotny, lecz gołym okiem lub przez małe przyrządy optyczne są widoczne jedynie dwa składniki).
Czytaj dalej o historii i odkryciach gwiazd podwójnych...

Definicje i rodzaje

Co to jest gwiazda podwójna? Czym różni się od gwiazdy wielokrotnej? Jaka jest geneza powstawania takich układów gwiazd? na te i inne pytania odpowiedź znajdziesz w dziale z określeniami i definicjami dotyczącymi gwiazd podwójnych.

Porady obserwacyjne

Obserwacje gwiazd podwójnych oraz wyznaczanie ich wzajemnych położeń to jedno z bardziej kształcących zadań dla miłośników astronomii, szczególnie tych zaawansowanych. Do pomiarów wymagany jest mikrometr pozycyjny (pierścieniowy). Wzajemne położenie składników wyznacza się w układzie biegunowym. Za początek układu przyjmuje się z reguły składnik jaśniejszy i w stosunku do niego określa się położenie składnika słabszego mierząc jego odległość w " łuku oraz kąt pozycyjny P (P.A. - position angle). P liczy się od kierunku ku biegunowi północnemu przez wschód, południe i zachód, jak to ilustruje poniższy obrazek. Czytaj więcej o metodyce obserwacji gwiazd podwójnych.

Najciekawsze gwiazdy podwójne

Nie wszystkie gwiazdy podwójne nadają się do amatorskich obserwacji. Niektóre są po prostu zbyt słabe i nie dostrzeżemy ich przez małe teleskopy, inne z kolej są zbyt blisko siebie, by można je rozdzielić takim teleskopem i stwierdzić, że to gwiazda podwójna. Jeszcze inne mają zbyt dużą różnicę w jasności składników i łatwo można przeoczyć ten drugi, słabszy składnik.

Na kolejnej stronie: Najciekawsze gwiazdy podwójne zebrałem w formie listy (tabeli) te pary gwiazd, które są w zasięgu naszych małych, amatorskich teleskopów. Tabela podaje też odległości między składnikami, różnice w barwie i jasności składników.